تفاوت سیستم دائمی وادواری
سیستمهای حسابداری موجودی – ادواری و دائمی (همراه با مثالهای کاربردی)
مقدمه:
اگر بهتازگی وارد دنیای حسابداری شدهاید یا در حال آمادهشدن برای مصاحبه شغلی در یک شرکت هستید، احتمال زیادی دارد که یکی از سوالات مهمی که از شما بپرسند، تفاوت بین «سیستم حسابداری ادواری» و «سیستم حسابداری دائمی» باشد. این سوال نه فقط برای سنجش دانش تئوری شماست، بلکه نشان میدهد چقدر میتوانید عملیات مالی را درک کرده و در عمل پیادهسازی کنید.
بسیاری از کارجویان و حتی دانشآموختگان حسابداری هنگام مواجهه با این سوال، دچار سردرگمی میشوند، چون تفاوت این دو سیستم فقط در ظاهر ساده است اما در عمل تفاوتهای بنیادی در نوع ثبتها، دقت موجودی و مدیریت کالا دارد.
این مقاله با هدف آموزش کامل و مفهومی این دو سیستم به زبان ساده نوشته شده تا هم دانشجویان و هم حسابداران تازهکار، شناخت عمیقتری از این موضوع پیدا کنند و در مصاحبههای شغلی و محیط کار عملکرد بهتری داشته باشند. در ادامه، بهصورت گامبهگام با تعریف هر سیستم، روش ثبتهای حسابداری، مزایا و معایب، مثالهای واقعی و تفاوتهای کلیدی بین سیستم ادواری و دائمی آشنا خواهید شد.
بخش اول: تعریف سیستمها
سیستم ادواری (Periodic Inventory System)
در این سیستم، موجودی کالا در طول دوره ثبت نمیشود و فقط در پایان دوره (مثلاً ماهانه یا سالانه) از طریق شمارش فیزیکی موجودی مشخص میشود. بهای تمامشده کالا بهطور دستی محاسبه و ثبت میگردد
سیستم دائمی (Perpetual Inventory System)
در این سیستم، موجودی کالا و بهای تمامشده کالای فروشرفته به صورت لحظهای با هر خرید و فروش بهروزرسانی میشود. این سیستم بهوسیله نرمافزارهای حسابداری مدرن پیادهسازی میشود
بخش دوم: ثبتهای حسابداری در سیستم ادواری
هنگام خرید:
خرید ******
بانک / حسابهای پرداختن ******
هنگام فروش:
بانک / حسابهای دریافتنی ******
فروش ******
ثبت های پایان دوره:
بهای تمامشده کالای ساخته شده ******
موجودی کالا /حساب خرید ******
در سیستم دائمی
هنگام خرید:
موجودی کالا *******
بانک / حسابهای پرداختنی ******
هنگام فروش:
الف) ثبت فروش:
بانک / حسابهای دریافتنی ******
فروش *******
ب) ثبت کاهش موجودی:
بهای تمامشده کالای فروشرفته ******
موجودی کالا *******
مقایسه ویژگیها
سیستم دائمی:
زمان ثبت بهای تمامشده در لحظه فروش
دقت بیشتر در کنترل موجودی
پیچیدگی اجرای سیستم
هزینه براست
پیادهسازی پایین به بالاگزارشگیری و امکان گزارشگیری در لحظه
سیستم ادواری:
زمان ثبت بهای تمام شده در پایان دوره
دقت کمتر در کنترل موجودی ها
اجرای ساده
کمهزینه ومناسب
امکان گزارشگیری در لحظه امکانپذیر نیست
مثال کاربردی از هر دو سیستم
فرض کنید فروشگاه "نگین" یک واحد کالای خاص را با قیمت خرید ۵۰۰,۰۰۰ تومان خریداری کرده و همان کالا را با قیمت فروش ۷۰۰,۰۰۰ تومان به مشتری میفروشد. ثبتها در هر سیستم چگونه انجام میشوند:
سیستم ادواری:
- خرید کالا:
خرید ۵۰۰,۰۰۰ تومان
بانک ۵۰۰,۰۰۰ تومان
- فروش کالا:
بانک ۷۰۰,۰۰0 تومان
فروش ۷۰۰,۰۰۰ تومان
- پایان دوره (زمان بستن حسابها) ،تعیین بهای تمامشده:
فرض میکنیم موجودی پایان دوره صفر باشد،
بهای تمامشده کالای فروش رفته ۵۰۰,۰۰۰
خرید/موجودی کالا ۵۰۰,۰۰۰
سیستم دائمی:
- خرید کالا:
موجودی کالا ۵۰۰,۰۰۰
بانک ۵۰۰,۰۰۰
- فروش کالا:
- الف) ثبت فروش:
بانک ۷۰۰,۰۰۰
فروش ۷۰۰,۰۰۰
ب) ثبت کاهش موجودی:
بهای تمامشده کالای فروشرفته ۵۰۰,۰۰۰
موجودی کالا ۵۰۰,۰۰۰
نتیجه گیری
انتخاب بین سیستم ادواری و دائمی به نوع کسبوکار، حجم عملیات، بودجه و نیاز به کنترل دقیق موجودی بستگی دارد. در کسبوکارهای بزرگتر و حرفهایتر، سیستم دائمی مناسبتر است، در حالی که کسبوکارهای کوچکتر معمولاً از سیستم ادواری بهره میگیرند. درک ثبتها و تفاوتهای بین این دو سیستم برای حسابداران و مدیران مالی بسیار حیاتی است.